આંધળી માંનો કાગળ - Āndhaḷī mānno kāgaḷ

આંધળી માંનો કાગળ

અમ્રુત ભરેલું અંતર જેનું, સાગર, જેવડું સત
પૂનમચંદના પાનિયા આગળ ડોશી લખાવતી ખત,
ગગો એનો મુંબઈ કામે; ગીગુભાઈ ગગજી નામે.

લખ્ય કે, માડી ! પાંચ વરસમાં પહોંચી નથી એક પાઈ,
કાગળની એક ચબરખી પણ, મને મળી નથી, ભાઈ!
સમાચાર સાંભળી તારા; રોવું મારે કેટલા દા’ડા ?

ભાણાનો ભાણિયો લભે છે કે, ગગુ રોજ મને ભેળો થાય,
દન આખો જાય દાડિયું ખેંચવા, રાતે હોટલમાં ખાય,
નિત નવાં લૂગડાં પે’રે, પાણી જેમ પૈસા વેરે.

હોટલનું ઝાઝું ખાઈશ મા, રાખજે ખરચીખૂટનું માપ,
દવાદારૂના દોકડા આપણે કાઢશું કયાંથી, બાપ !
કાયા તારી રાખજે રૂડી; ગરીબની ઈ જ છે મૂડી.

ખોરડું વેચ્યું ને ખેતર વેચ્યું, કૂબામાં કર્યો છે વાસ,
જારનો રોટલો જડે નહિ તે દિ’ પીઉં છુ એકલી છાશ,
તારે પકવાનનું ભાણું; મારે નિત જારનું ખાણું.

દેખતી તે દિ’ દળણાં-પાણી કરતી ઠામેઠામ,
આંખ વિનાનાં આંધળાંને હવે કોઈ ન આપે કામ,
તારે ગામ વીજળીદીવા, મારે આંહી અંધારા પીવાં.

લિખિતંગ તારી આંધળી માના વાંચજે ઝાઝા જુહાર,
એકે રહ્યું નથી અંગનું ઢાંકણ, ખૂટી છે કોઠીએ જાર,
હવે નથી જીવવા આરો, આવ્યો ભીખ માંગવા વારો.


Āndhaḷī mānno kāgaḷ

"amrut bharelun antar jenun, sāgara, jevaḍun sata
Pūnamachandanā pāniyā āgaḷ ḍoshī lakhāvatī khata,
Gago eno munbaī kāme; gīgubhāī gagajī nāme.

Lakhya ke, māḍī ! Pāncha varasamān pahonchī nathī ek pāī,
Kāgaḷanī ek chabarakhī paṇa, mane maḷī nathī, bhāī! Samāchār sānbhaḷī tārā; rovun māre keṭalā dā’ḍā ?

Bhāṇāno bhāṇiyo labhe chhe ke, gagu roj mane bheḷo thāya,
Dan ākho jāya dāḍiyun khenchavā, rāte hoṭalamān khāya,
Nit navān lūgaḍān pe’re, pāṇī jem paisā vere.

Hoṭalanun zāzun khāīsh mā, rākhaje kharachīkhūṭanun māpa,
Davādārūnā dokaḍā āpaṇe kāḍhashun kayānthī, bāp ! Kāyā tārī rākhaje rūḍī; garībanī ī j chhe mūḍī.

Khoraḍun vechyun ne khetar vechyun, kūbāmān karyo chhe vāsa,
Jārano roṭalo jaḍe nahi te di’ pīun chhu ekalī chhāsha,
Tāre pakavānanun bhāṇun; māre nit jāranun khāṇun.

Dekhatī te di’ daḷaṇān-pāṇī karatī ṭhāmeṭhāma,
Ānkha vinānān āndhaḷānne have koī n āpe kāma,
Tāre gām vījaḷīdīvā, māre ānhī andhārā pīvān.

Likhitanga tārī āndhaḷī mānā vānchaje zāzā juhāra,
Eke rahyun nathī anganun ḍhānkaṇa, khūṭī chhe koṭhīe jāra,
Have nathī jīvavā āro, āvyo bhīkh māngavā vāro."