એ દેશની ખાજો દયા - E Deshani Khajo Daya - Gujarati

એ દેશની ખાજો દયા

દોસ્તો, સફરના સાથીઓ, એ દેશની ખાજો દયા
જ્યાં ધર્મનો છાંટો નહીં, ફિરકા છતાં ફાલી રહ્યા.

સૂત સફરાં અંગ પે – પોતે ન પણ કાંતે વણે,
જ્યાફતો માણે – ન ભૂમિપાક પોતાનો લણે,

લોક જે દારૂ વિદેશી રોજ ઢીંચે ખંતથી,
વતન કેરું મધ પરંતુ જેમણે ચાખ્યું નથી;

રંગ છે બહાદુર! બિરદાવી ફુલેકે ફેરવે,
જે પ્રજા નાચી રહે ગુંડા, ટણકને ટેરવે.

ને દમામે જીતનારાને ગણે દાનેશરી,
હાય, એવા દેશના જાણો ગયા છે દી ફરી.

ભાવનામાં વાસના કેરાં વછોડે આંગળાં,
જિંદગીમાં એ પિશાચીનાં પછી ચાટે તળાં.

મરશિયા વિણ મોકળું ક્યાંયે ગળું ન મૂકતાં,
એકલી ડંફાસ ખંડેરો મહીં જઈ ફૂંકતાં;

માંચડે ફાંસી તણે ચડતાં, કપાતાં ખંજરે,
એ વિના જે હરફ હોઠે કાઢતા યે થરથરે!

જાણજો એ લોકને કાજે રહ્યાં છે છાજિયાં–
દોસ્તો, સફરના સાથીઓ, એ દેશની ખાજો દયા.

લોકનેતા લોંકડી શા જ્યાં કપટના કાંધિયા,
ભૂર ભાષાના મદારી હોય પંડિત વેદિયા,

નામ ફૂટીને કળાનું થીગડાં મારી ફરે,
જ્યાં જુવાનો નકલ નખરાંય ફિસિયારી કરે!

નવા રાજાને કહે વાજાં વગાડીને જિયો!
જાય તો પાછળ ઉડાડી ધૂળ બોલે હૂડિયો,

ને છતાં એ કોઈ બીજાને ફરી સત્કારવા,
એ જ નેજા! એ જ વાજાં! એ જ ખમ્મા, વાહ વા!

જાણજો એવી પ્રજાના ખીલડા ખૂટલ થયા,
દોસ્તો, સફરના સાથીઓ, એ દેશની ખાજો દયા.

મૂક, જર્જર જ્યાં મહર્ષિઓ અવસ્થા કારણે,
જેમના શૂરા જનો પોઢ્યા હજી છે પારણે,

ભાગલા પાડી ઉડાડે નોખનોખી જે ધજા,
ને બધા એ ભાગ પોતાને ગણે આખી પ્રજા!

જાણજો એવી પ્રજાનાં પુણ્ય પરવારી ગયાં,
દોસ્તો, સફરના સાથીઓ, એ દેશની ખાજો દયા.


ए देशनी खाजो दया

दोस्तो, सफरना साथीओ, ए देशनी खाजो दया
ज्यां धर्मनो छांटो नहीं, फिरका छतां फाली रह्या.

सूत सफरां अंग पे – पोते न पण कांते वणे,
ज्याफतो माणे – न भूमिपाक पोतानो लणे,

लोक जे दारू विदेशी रोज ढींचे खंतथी,
वतन केरुं मध परंतु जेमणे चाख्युं नथी;

रंग छे बहादुर! बिरदावी फुलेके फेरवे,
जे प्रजा नाची रहे गुंडा, टणकने टेरवे.

ने दमामे जीतनाराने गणे दानेशरी,
हाय, एवा देशना जाणो गया छे दी फरी.

भावनामां वासना केरां वछोडे आंगळां,
जिंदगीमां ए पिशाचीनां पछी चाटे तळां.

मरशिया विण मोकळुं क्यांये गळुं न मूकतां,
एकली डंफास खंडेरो महीं जई फूंकतां;

मांचडे फांसी तणे चडतां, कपातां खंजरे,
ए विना जे हरफ होठे काढता ये थरथरे!

जाणजो ए लोकने काजे रह्यां छे छाजियां–
दोस्तो, सफरना साथीओ, ए देशनी खाजो दया.

लोकनेता लोंकडी शा ज्यां कपटना कांधिया,
भूर भाषाना मदारी होय पंडित वेदिया,

नाम फूटीने कळानुं थीगडां मारी फरे,
ज्यां जुवानो नकल नखरांय फिसियारी करे!

नवा राजाने कहे वाजां वगाडीने जियो!
जाय तो पाछळ उडाडी धूळ बोले हूडियो,

ने छतां ए कोई बीजाने फरी सत्कारवा,
ए ज नेजा! ए ज वाजां! ए ज खम्मा, वाह वा!

जाणजो एवी प्रजाना खीलडा खूटल थया,
दोस्तो, सफरना साथीओ, ए देशनी खाजो दया.

मूक, जर्जर ज्यां महर्षिओ अवस्था कारणे,
जेमना शूरा जनो पोढ्या हजी छे पारणे,

भागला पाडी उडाडे नोखनोखी जे धजा,
ने बधा ए भाग पोताने गणे आखी प्रजा!

जाणजो एवी प्रजानां पुण्य परवारी गयां,
दोस्तो, सफरना साथीओ, ए देशनी खाजो दया.


E Deshani Khajo Daya

Dosto, safarana sathio, e deshani khajo daya
Jyan dharmano chhanto nahin, firaka chhatan fali rahya.

Sut safaran anga pe - pote n pan kante vane,
Jyafato mane - n bhumipak potano lane,

Lok je daru videshi roj dhinche khantathi,
Vatan kerun mad parantu jemane chakhyun nathi;

Ranga chhe bahadura! Biradavi fuleke ferave,
Je praja nachi rahe gunda, tanakane terave.

Ne damame jitanarane gane daneshari,
Haya, eva deshana jano gaya chhe di fari.

Bhavanaman vasana keran vachhode angalan,
Jindagiman e pishachinan pachhi chate talan.

Marashiya vin mokalun kyanye galun n mukatan,
Ekali danfas khandero mahin jai funkatan;

Manchade fansi tane chadatan, kapatan khanjare,
E vina je haraf hothe kadhata ye tharathare!

Janajo e lokane kaje rahyan chhe chhajiyan-
Dosto, safarana sathio, e deshani khajo daya.

Lokaneta lonkadi sha jyan kapatana kandhiya,
Bhur bhashana madari hoya pandit vediya,

Nam futine kalanun thigadan mari fare,
Jyan juvano nakal nakharanya fisiyari kare!

Nava rajane kahe vajan vagadine jiyo! Jaya to pachhal udadi dhul bole hudiyo,

Ne chhatan e koi bijane fari satkarava,
E j neja! E j vajan! E j khamma, vah va!

Janajo evi prajana khilada khutal thaya,
Dosto, safarana sathio, e deshani khajo daya.

Muka, jarjar jyan maharshio avastha karane,
Jemana shura jano podhya haji chhe parane,

Bhagala padi udade nokhanokhi je dhaja,
Ne badha e bhag potane gane akhi praja!

Janajo evi prajanan punya paravari gayan,
Dosto, safarana sathio, e deshani khajo daya.


E deshanī khājo dayā

Dosto, safaranā sāthīo, e deshanī khājo dayā
Jyān dharmano chhānṭo nahīn, firakā chhatān fālī rahyā.

Sūt safarān anga pe – pote n paṇ kānte vaṇe,
Jyāfato māṇe – n bhūmipāk potāno laṇe,

Lok je dārū videshī roj ḍhīnche khantathī,
Vatan kerun maḍ parantu jemaṇe chākhyun nathī;

Ranga chhe bahādura! Biradāvī fuleke ferave,
Je prajā nāchī rahe gunḍā, ṭaṇakane ṭerave.

Ne damāme jītanārāne gaṇe dānesharī,
Hāya, evā deshanā jāṇo gayā chhe dī farī.

Bhāvanāmān vāsanā kerān vachhoḍe āngaḷān,
Jindagīmān e pishāchīnān pachhī chāṭe taḷān.

Marashiyā viṇ mokaḷun kyānye gaḷun n mūkatān,
Ekalī ḍanfās khanḍero mahīn jaī fūnkatān;

Mānchaḍe fānsī taṇe chaḍatān, kapātān khanjare,
E vinā je haraf hoṭhe kāḍhatā ye tharathare!

Jāṇajo e lokane kāje rahyān chhe chhājiyān–
Dosto, safaranā sāthīo, e deshanī khājo dayā.

Lokanetā lonkaḍī shā jyān kapaṭanā kāndhiyā,
Bhūr bhāṣhānā madārī hoya panḍit vediyā,

Nām fūṭīne kaḷānun thīgaḍān mārī fare,
Jyān juvāno nakal nakharānya fisiyārī kare!

Navā rājāne kahe vājān vagāḍīne jiyo! Jāya to pāchhaḷ uḍāḍī dhūḷ bole hūḍiyo,

Ne chhatān e koī bījāne farī satkāravā,
E j nejā! E j vājān! E j khammā, vāh vā!

Jāṇajo evī prajānā khīlaḍā khūṭal thayā,
Dosto, safaranā sāthīo, e deshanī khājo dayā.

Mūka, jarjar jyān maharṣhio avasthā kāraṇe,
Jemanā shūrā jano poḍhyā hajī chhe pāraṇe,

Bhāgalā pāḍī uḍāḍe nokhanokhī je dhajā,
Ne badhā e bhāg potāne gaṇe ākhī prajā!

Jāṇajo evī prajānān puṇya paravārī gayān,
Dosto, safaranā sāthīo, e deshanī khājo dayā.


Source : ભાવાનુવાદઃ મકરંદ દવે (૧૯૨૨-૨૦૦૫)